Zadanie 30.2. (1 pkt) Napisz, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, równanie reakcji kondensacji dwóch cząsteczek kwasu 2-hydroksypropanowego (mlekowego), prowadzącej do powstania łańcuchowego produktu organicznego i wody. Jednym z tworzyw sztucznych ulegających biodegradacji jest poli (kwas mlekowy). Rok: 2015. Arkusz PDF i odpowiedzi: Matura biologia – maj 2015 – poziom rozszerzony. Egzamin wstępny na studia medyczne biologia 2010 czerwiec Matura Matura Czerwiec 2015, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2015 - Zadanie 15. (3 pkt) Narysuj wzór (strukturalny, półstrukturalny, taflowy, Fischera itd.) Dany jest zbiór substancji o następujących nazwach: azotan (III) sodu, chlorek amonu, etyloamina, metan, metanal, mocznik, tlenek potasu. Matura Sierpień 2010, Poziom rozszerzony (Formuła 2007) - Zadanie 31. Zgłoś uwagę do zadania Matura Czerwiec 2015, Poziom rozszerzony (Formuła 2015 Matura Czerwiec 2016, Poziom Rozszerzony (Arkusze CKE), Formuła od 2015 - Zadanie 5. (1 pkt) Poniżej podano wzór półstrukturalny (grupowy) pewnego węglowodoru. Uzupełnij poniższą tabelę. Wpisz liczbę wiązań π w cząsteczce tego węglowodoru oraz podaj liczbę atomów węgla, którym przypisuje się określony typ hybrydyzacji. http://akademia-matematyki.edu.pl/ Na prostej o równaniu y=ax+b leżą punkty K=(1,0) i L=(0,1). Wynika stąd, że: . Zadania z matury podstawowej z matematyki 2015 są obecnie wprowadzane na stronę. W niedługim czasie udostępnione zostaną odpowiedzi i analizy zadań. Poniżej odnośniki do zadań: Zadanie na chwilę obecną niedostępne Zadanie z odpowiedzią - bez analizy Zadanie z analizą i odpowiedzią Zadanie 8 (0-1) Najmniejszą liczbą całkowitą spełniającą nierówność 2(x-2)≤4(x-1)+1 jest Źródło CKE - Arkusz egzaminacyjny 2014/2015 - Matura sierpień poziom podstawowy Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka sierpień - z. 8" Zadanie 6 (0-1) Wartość wyrażenia (a+5)2 jest większa od wartości wyrażenia (a2+10a) o Źródło CKE - Arkusz egzaminacyjny 2014/2015 - Matura sierpień poziom podstawowy Analiza: Odpowiedź: Matura - poziom podstawowy Egzaminy maturalne - archiwum 2017 Zadania z matury podstawowej z matematyki 2016 są obecnie wprowadzane na stronę. W niedługim czasie udostępnione zostaną odpowiedzi i analizy zadań. Zadanie z odpowiedzią bez analizy Zadanie z analizą i odpowiedzią Matura 2018 - poziom podstawowy Matura 2022 - poziom podstawowy 2022 Zadanie z odpowiedzią bez analizy Zadanie z analizą i odpowiedzią Matura 2020 - poziom podstawowy Zadanie z odpowiedzią - bez analizy Zadanie z analizą i odpowiedzią Matura 2019 - poziom podstawowy Zadanie z odpowiedzią - bez analizy Zadanie z analizą i odpowiedzią Matura 2021 - poziom podstawowy Maj 2021 Zadanie z odpowiedzią - bez analizy Zadanie z analizą i odpowiedzią Zadanie 5 (0-1) Wartość wyrażenia jest równa A. -3 B. C. -2 D. 0 Źródło CKE - Arkusz egzaminacyjny 2014/2015 - Matura sierpień poziom podstawowy Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka sierpień - z. 5" Zadanie 34 (0-5) W nieskończonym ciągu arytmetycznym (an), określonym dla n≥1, suma jedenastu początkowych wyrazów tego ciągu jest równa 187. Średnia arytmetyczna pierwszego, trzeciego i dziewiątego wyrazu tego ciągu, jest równa 12. Wyrazy (a1), (a3), (ak) ciągu (an), w podanej kolejności, tworzą nowy ciąg – trzywyrazowy ciąg geometryczny (bn). Oblicz k. Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka - z. 34" Zadanie 32 (0-4) Wysokość graniastosłupa prawidłowego czworokątnego jest równa 16 . Przekątna graniastosłupa jest nachylona do płaszczyzny jego podstawy pod kątem, którego cosinus jest równy [math]\frac{3}{5}[/math]. Oblicz pole powierzchni całkowitej tego graniastosłupa. Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka - z. 32" Zadanie 31 (0-2) Jeżeli do licznika i do mianownika nieskracalnego dodatniego ułamka dodamy połowę jego licznika, to otrzymamy , a jeżeli do licznika i do mianownika dodamy 1, to otrzymamy . Wyznacz ten ułamek. Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka - z. 31" Zadanie 30 (0-2) W układzie współrzędnych są dane punkty A=(-43,-12), B=(50,19). Prosta AB przecina oś Ox w punkcie P. Oblicz pierwszą współrzędną punktu P. Źródło CKE - Arkusz egzaminacyjny 2014/2015 - Matura maj poziom podstawowy Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka - z. 30" Zadanie 29 (0-2) Oblicz najmniejszą i największą wartość funkcji kwadratowej f(x)=x2-6x+3 w przedziale . Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka - z. 29" Zadanie 28 (0-2) Dany jest kwadrat ABCD. Przekątne AC i BD przecinają się w punkcie E. Punkty K i M są środkami odcinków – odpowiednio – AE i EC. Punkty L i N leżą na przekątnej BD tak, że i (zobacz rysunek). Wykaż, że stosunek pola czworokąta KLMN do pola kwadratu ABCD jest równy 1: 3. Źródło: CKE matura podstawowa maj 2015 Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka - z. 28" Zadanie 27 (0-2) Wykaż, że dla każdej liczby rzeczywistej x i dla każdej liczby rzeczywistej y prawdziwa jest nierówność 4x2-8xy+5y2≥0. Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka - z. 27" Zadanie 25 (0-1) W każdym z trzech pojemników znajduje się para kul, z których jedna jest czerwona, a druga – niebieska. Z każdego pojemnika losujemy jedną kulę. Niech p oznacza prawdopodobieństwo zdarzenia polegającego na tym, że dokładnie dwie z trzech wylosowanych kul będą czerwone. Wtedy Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka - z. 25" Zadanie 24 (0-1) Średnia arytmetyczna zestawu danych: 2, 4, 7, 8, 9 jest taka sama jak średnia arytmetyczna zestawu danych: 2, 4, 7, 8, 9, x Wynika stąd, że A. x=0 B. x=3 C. x=5 D. x=6 Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka - z. 24" Zadanie 23 (0-1) Każda krawędź graniastosłupa prawidłowego trójkątnego ma długość równą 8. Pole powierzchni całkowitej tego graniastosłupa jest równe Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka - z. 23" Zadanie 22 (0-1) Przekrojem osiowym stożka jest trójkąt równoboczny o boku długości 6. Objętość tego stożka jest równa Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka - z. 22" Zadanie 21 (0-1) W graniastosłupie prawidłowym czworokątnym EFGHIJKL wierzchołki E, G, L połączono odcinkami (tak jak na rysunku). Źródło: CKE matura poziom podstawowy maj 2015 Wskaż kąt między wysokością OL trójkąta EGL i płaszczyzną podstawy tego graniastosłupa. A. ∠HOL B. ∠OGL C. ∠HLO D. ∠OHL Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka - z. 21" Zadanie 20 (0-1) Dane są punkty M=(-2, 1) i N=(-1, 3). Punkt K jest środkiem odcinka MN. Obrazem punktu K w symetrii względem początku układu współrzędnych jest punkt A. K'=(2, -3/2) B. K'=(2, 3/2) C. K'=(3/2, 2) D. K'=(3/2, -2) Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka - z. 20" Zadanie 19 (0-1) Proste o równaniach: y=2mx-m2-1oraz y=4m2x+m2+1 są prostopadłe dla A. m=-½ B. m=½ C. m=1 D. m=2 Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka - z. 19" Zadanie 18 (0-1) Prosta l o równaniu y=m2x+3 jest równoległa do prostej k o równaniu y=(4m-4)x-3. Zatem A. m=2 B. m=-2 C. m=-2-2√2 D. m=2+2√2 Czytaj dalej"Matura 2015 p. podstawowy matematyka - z. 18" Opublikowane w Matura Czerwiec 2018 zadanie 31 Rzucamy cztery razy symetryczną monetą. Po przeprowadzonym doświadczeniu zapisujemy liczbę uzyskanych orłów (od 0 do 4) i liczbę uzyskanych reszek (również od 0 do 4). Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia polegającego na tym, że w tych czterech rzutach liczba uzyskanych orłów będzie większa niż liczba uzyskanych cztery razy symetryczną monetą. Po przeprowadzonym doświadczeniu zapisujemy liczbę uzyskanych orłów (od 0 do 4) i liczbę uzyskanych reszek (również od 0 do 4). Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia polegającego na tym, że w tych czterech rzutach liczba uzyskanych orłów będzie większa niż liczba uzyskanych dostęp do Akademii! Jeżeli do licznika i do mianownika nieskracalnego dodatniego ułamka dodamy połowę jego licznika, to otrzymamy \frac{4}{7} , a jeżeli do licznika i do mianownika dodamy 1, to otrzymamy \frac{1}{2} . Wyznacz ten ułamek. Oznaczamy x – licznik y – mianownik \left \{ \begin{array}{l} \frac{ x+\frac{x}{2} }{ y+\frac{x}{2} } = \frac{4}{7} \\ \frac{x+1}{y+1} = \frac{1}{2} \end{array} \right. \left \{ \begin{array}{l} \frac{ \frac{3}{2}x }{ \frac{2y}{2}+\frac{x}{2} } = \frac{4}{7} \\ x+1 = \frac{1}{2}*(y+1) \end{array} \right. \left \{ \begin{array}{l} \frac{ \frac{3}{2}x }{ \frac{2y+x}{2} } = \frac{4}{7} \\ 2x+2 = y+1 \end{array} \right. \left \{ \begin{array}{l} \frac{ \frac{3}{2}x }{ \frac{2(2x+1) +x}{2} } = \frac{4}{7} \\ 2x+1 = y \end{array} \right. \left \{ \begin{array}{l} \frac{ \frac{3}{2}x }{ \frac{5x+2}{2} } = \frac{4}{7} \\ 2x+1 = y \end{array} \right. \left \{ \begin{array}{l} \frac{3}{2}x = \frac{4}{7} * \frac{5x+2}{2} \\ 2x+1 = y \end{array} \right. \left \{ \begin{array}{l} 3x = \frac{4}{7} * (5x+2) \\ 2x+1 = y \end{array} \right. \left \{ \begin{array}{l} 21x = 4* (5x+2) \\ 2x+1 = y \end{array} \right. \left \{ \begin{array}{l} 21x = 20x+8 \\ 2x+1 = y \end{array} \right. \left \{ \begin{array}{l} x = 8 \\ 2*8+1 = y \end{array} \right. \left \{ \begin{array}{l} x = 8 \\ y = 17 \end{array} \right. Sprawdzenie \left \{ \begin{array}{l} \frac{8+4}{17+4} = \frac{12}{21} = \frac{4}{7} \\ \frac{8+1}{17+1} = \frac{9}{18} = \frac{1}{2} \end{array} \right. Odpowiedź: \frac{8}{17} Zadanie 1. (1 pkt) Metabolizm - pozostałe Podaj/wymień Woda jest składnikiem organizmu, który uczestniczy w wielu ważnych procesach biochemicznych. Może być w nich: substratem reakcji lub produktem reakcji. Określ funkcję, jaką pełni woda w wymienionych procesach biochemicznych – wybierz ją spośród 1. lub 2. fotosynteza: oddychanie tlenowe: rozkład skrobi przez amylazę: Zadanie 3. (1 pkt) Skład organizmów Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Związki organiczne występujące w organizmach często mają postać makrocząsteczek zbudowanych z monomerów połączonych odpowiednimi wiązaniami. Uzupełnij tabelę – wpisz w puste miejsca tabeli odpowiednie nazwy związków chemicznych i rodzaj wiązania pomiędzy monomerami. Monomer Rodzaj wiązania pomiędzy monomerami Makrocząsteczka aminokwas peptydowe monosacharyd polisacharyd fosfodiestrowe kwas rybonukleinowy Zadanie 4. (2 pkt) Metabolizm - pozostałe Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Wśród aminokwasów wyróżnia się także aminokwasy niebiałkowe, takie jak: ornityna i cytrulina, które nie wchodzą w skład białek. Uczestniczą one w cyklu przemian związków azotowych zachodzących w komórkach wątroby człowieka i zwierząt. Podaj nazwę cyklu metabolicznego, w którym wymienione w tekście aminokwasy niebiałkowe pełnią kluczową funkcję, i określ znaczenie tego cyklu dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Nazwa cyklu: Znaczenie cyklu dla organizmu: Zadanie 5. (2 pkt) Budowa i funkcje komórki Podaj i uzasadnij/wyjaśnij W komórkach mięśnia sercowego mitochondria są liczne, nie zmieniają położenia, są gęsto upakowane w pobliżu aparatu kurczliwego, a ich grzebienie mitochondrialne są znacznie liczniejsze niż w mitochondriach żywych komórek naskórka. W żywych komórkach naskórka mitochondria są rozproszone w cytoplazmie i zmieniają swoje położenie. Na rysunku przedstawiono rozmieszczenie mitochondriów w komórce mięśnia sercowego. a)Wykaż związek gęstego upakowania mitochondriów w pobliżu aparatu kurczliwego w komórce mięśnia sercowego z pracą serca. b)Wyjaśnij, dlaczego w mitochondriach komórek mięśnia sercowego grzebienie mitochondrialne są liczniejsze niż w mitochondriach żywych komórek naskórka. Zadanie 6. (3 pkt) Oddychanie komórkowe Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Na schemacie przedstawiono fragment wnętrza mitochondrium – matriks i błonę wewnętrzną. Literami X i Y oznaczono miejsca zachodzenia określonych etapów oddychania tlenowego. Błona zewnętrzna mitochondrium nie jest widoczna. a)Podaj nazwę etapu oddychania tlenowego, oznaczonego na schemacie literą X. b)Wyjaśnij, jaką funkcję pełnią białka tworzące kompleks oznaczony na schemacie literą Y. c)Oceń prawdziwość informacji opisujących błony mitochondrialne. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Syntaza ATP występuje w błonie zewnętrznej i wewnętrznej mitochondrium P F 2. Wewnętrzna błona mitochondrium ma większą powierzchnię niż błona zewnętrzna P F 3. Wewnętrzna błona mitochondrium jest dobrze przepuszczalna dla większości małych cząsteczek i jonów. P F Zadanie 7. (1 pkt) Fotosynteza Podaj i uzasadnij/wyjaśnij W komórkach roślinnych organellami, w których wytwarzane jest ATP, są chloroplasty i mitochondria. W procesach życiowych roślina wykorzystuje energię z obydwu źródeł – powstającą podczas fotosyntezy i w procesie oddychania tlenowego. Wyjaśnij, dlaczego ATP, które jest wytwarzane w chloroplastach, nie jest wykorzystywane w wymagających nakładu energii procesach przebiegających w cytoplazmie komórki roślinnej. Zadanie 8. (1 pkt) Budowa i funkcje komórki Podaj/wymień Cytoplazma komórek eukariotycznych ma zdolność przemieszczania się wewnątrz komórek. Ruchy cytoplazmy są szczególnie dobrze widoczne w komórkach roślinnych – podczas obserwacji mikroskopowej tych komórek widoczne są przemieszczające się chloroplasty. Wyróżniamy następujące typy ruchów cytoplazmy: cyrkulacyjny, pulsacyjny i rotacyjny. Podaj przykład funkcji, jaką pełnią w komórkach roślinnych ruchy cytoplazmy. Zadanie 9. (2 pkt) Budowa i funkcje komórki Metody badawcze i doświadczenia Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Przeprowadzono doświadczenie, w którym obserwowano częstotliwość pulsowania wodniczek tętniących u słodkowodnych pantofelków w zależności od stężenia roztworu w środowisku, w którym je umieszczono. Na wykresie przedstawiono wyniki opisanego eksperymentu. a)Wyjaśnij, dlaczego częstotliwość pulsowania wodniczek tętniących u słodkowodnych pantofelków zmniejsza się wraz ze wzrostem stężenia roztworu zewnątrzkomórkowego. b)Określ, jaki wpływ na stan uwodnienia organizmu pantofelka będzie miało umieszczenie go w roztworze o wartości stężenia wyższym niż 7 [jednostek umownych]. Zadanie 10. (2 pkt) Metabolizm - pozostałe Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Substraty niektórych szlaków biochemicznych zostają włączone do reakcji po uprzednim połączeniu się ze związkami określanymi jako akceptory. Uzupełnij puste miejsca w tabeli nazwami niżej podanych związków chemicznych tak, aby poprawnie określić akceptory i przyłączane do nich związki chemiczne. acetylo-CoA (acetylokoenzym A) CO2 fosfoenolopirogronian NAD+ (dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy) Szlak/cykl biochemiczny Akceptor Cząsteczka przyłączana do cząsteczki akceptora cykl Calvina rybulozodisfosforan (RuDP) reakcja pomostowa wodór cykl Krebsa kwas szczawiooctowy asymilacja CO2 u roślin C4 CO2 Zadanie 11. (2 pkt) Metabolizm - pozostałe Ekologia Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Chemosynteza, podobnie jak fotosynteza, przebiega w dwóch fazach: I. wytwarzanie „siły asymilacyjnej” (ATP i NADPH + H+ ) II. asymilacja CO2. Reakcje przedstawione poniżej są uproszczonymi zapisami przebiegu jednej z wymienionych faz chemosyntezy zachodzącej w komórkach bakterii nitryfikacyjnych. 2NH3 + 3O2 → 2HNO2 + 2H2O + energia 2HNO2 + O2 → 2HNO3 + energia a)Określ, którą fazę – I czy II – ilustrują przedstawione reakcje. Odpowiedź uzasadnij. b)Wyjaśnij, jaką funkcję pełnią bakterie nitryfikacyjne w obiegu azotu w przyrodzie. Zadanie 12. (1 pkt) Fotosynteza Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Oceń prawdziwość informacji dotyczących przebiegu procesu fotosyntezy. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Do przebiegu fazy fotosyntezy zależnej od światła (jasnej) niezbędna jest siła asymilacyjna (ATP i NADPH + H+). P F 2. Faza fotosyntezy niezależna od światła (ciemna) nie może zachodzić na świetle. P F 3. Zarówno w fazie zależnej od światła, jak i w fazie niezależnej od światła zachodzą reakcje utleniania/redukcji (redoks). P F Zadanie 13. (2 pkt) Metabolizm - pozostałe Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Aldehyd 3-fosfoglicerynowy jest bezpośrednim produktem fotosyntezy (cyklu Calvina), ale nie jest to związek magazynowany przez komórkę. Szkielet węglowy aldehydu 3-fosfoglicerynowego może zostać utleniony w procesie glikolizy lub zmagazynowany w postaci sacharozy lub skrobi. Przyporządkuj nazwy poniższych procesów (1–3) związanych z metabolizmem cukrów w komórce roślinnej do odpowiednich przedziałów komórkowych, w których te procesy zachodzą. glikoliza synteza skrobi synteza sacharozy Cytozol: Stroma chloroplastów: Zadanie 15. (3 pkt) Nasienne Podaj/wymień Na rysunkach przedstawiono budowę zalążka roślin nagonasiennych (A) i roślin okrytonasiennych (B). a)Wypisz oznaczenia cyfrowe zaznaczonych na rysunkach struktur, które są elementami przedrośla żeńskiego u roślin: nagonasiennych: , okrytonasiennych: . b)Podaj oznaczenie cyfrowe struktury, która u roślin okrytonasiennych bierze, oprócz komórki jajowej, udział w podwójnym zapłodnieniu i wyjaśnij, dlaczego rozwijające się z niej bielmo jest triploidalne. Struktura biorąca udział w podwójnym zapłodnieniu: Wyjaśnienie: Zadanie 17. (1 pkt) Choroby człowieka Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Erytrocyty zdrowego człowieka, oglądane przez mikroskop na preparatach rozmazu krwi, są lekko owalne z przejaśnieniem w części środkowej, która jest cieńsza. W stanach chorobowych mogą wyglądać inaczej. Przykładowo: w niedokrwistości spowodowanej niedoborem witaminy B12, lub brakiem kwasu foliowego erytrocyty są większe od typowych. W niedokrwistości spowodowanej brakiem żelaza są mniejsze od typowych, a w przypadku niedokrwistości sferocytowej (niedokrwistość hemolityczna wrodzona) są kuliste bez przejaśnienia w środkowej części. Na podstawie: Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej, pod red. W. Traczyka, A. Trzebskiego, Warszawa 2001. Na podstawie tekstu wyjaśnij, jakie znaczenie dla leczenia niedokrwistości może mieć określenie budowy morfologicznej erytrocytów badanego pacjenta. Zadanie 18. (1 pkt) Układ nerwowy i narządy zmysłów Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Działanie synapsy nerwowo-mięśniowej polega na uwalnianiu z aksonu pobudzonej komórki nerwowej acetylocholiny, która dyfunduje do szczeliny synaptycznej i wiąże się z receptorami błony włókna mięśniowego (błony postsynaptycznej). Prowadzi to do depolaryzacji błony postsynaptycznej i pobudzenia włókna mięśniowego. Znana trucizna kurara wiąże się z receptorami acetylocholinowymi, przez co blokuje ich działanie. Ciężkie zatrucie kurarą powoduje śmierć przez uduszenie na skutek niewydolności mięśni oddechowych. Na podstawie: Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej, pod red. W. Traczyka, A. Trzebskiego, Warszawa 2001. Korzystając z tekstu, wyjaśnij, w jaki sposób dochodzi do niewydolności mięśni oddechowych na skutek zatrucia kurarą. Zadanie 19. (2 pkt) Metody badawcze i doświadczenia Układ pokarmowy i żywienie Sformułuj wnioski, hipotezę lub zaplanuj doświadczenie Na dwóch grupach osób przeprowadzono badania dotyczące przyswajalności żelaza z pokarmu: grupa I otrzymywała pokarm, w którym białko zwierzęce zostało zastąpione białkiem sojowym, grupa II otrzymywała pokarm zawierający mięso. W obydwu przypadkach zapewniono w pożywieniu taką samą ilość dostępnego żelaza. Po pewnym czasie oznaczono u osób w obu grupach stężenie ferrytyny (białko zawierające żelazo zapasowe organizmu) w osoczu krwi. Okazało się, że w grupie z dietą tradycyjną (białko zwierzęce) stężenie ferrytyny w osoczu było dwukrotnie wyższe niż w grupie z dietą opartą na białku soi, mimo że dostępność żelaza w obu dietach była taka sama. Na podstawie: M. Borawska, M. Malinowska, Wegetarianizm. Zalety i wady, Warszawa 2009. a)Sformułuj problem badawczy tego doświadczenia. b)Sformułuj wniosek na podstawie wyników uzyskanych w tym doświadczeniu. Zadanie 20. (1 pkt) Układ hormonalny Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Oceń prawdziwość informacji dotyczących hormonów przysadkowych. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Niektóre hormony uwalniane przez przysadkę są produkowane w podwzgórzu. P F 2. Hormony tropowe, stymulujące wydzielanie gruczołów obwodowych, produkowane są przez przysadkę. P F 3. Niski poziom tyroksyny we krwi hamuje wydzielanie tyreotropiny (TSH) przez przysadkę mózgową. P F Zadanie 22. (2 pkt) Stawonogi Układ powłokowy Podaj/wymień Owady są gromadą zwierząt lądowych, która odniosła znaczący sukces ewolucyjny. To wynik wielu różnorodnych przystosowań do środowiska, w którym owady żyją, takich jak: pokrycie ciała chitynowym oskórkiem, obecność skrzydeł, rozwój z przeobrażeniem. Podaj dwie funkcje, jakie pełni chitynowy oskórek owadów. Zadanie 23. (1 pkt) Ewolucjonizm i historia życia na ziemi Szkarłupnie Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Do typu szkarłupni należą jeżowce i rozgwiazdy. Ciało dojrzałych przedstawicieli tych szkarłupni cechuje symetria promienista. Larwy tych zwierząt charakteryzują się symetrią dwuboczną. Symetrię dwuboczną mają także spokrewnione ze szkarłupniami strunowce i półstrunowce. Określ, czy symetria promienista u form dojrzałych szkarłupni jest cechą pierwotną, czy – wtórną. Odpowiedź uzasadnij. Zadanie 24. (3 pkt) Inżynieria i badania genetyczne Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Przeprowadzono doświadczenie: z w pełni zróżnicowanych komórek pobranych z jelita kijanki żaby pobrano jądra komórkowe i wprowadzono je do komórek jajowych żaby, z których wcześniej usunięto ich własne jądra komórkowe. Wiele zygot otrzymanych w ten sposób rozwinęło się w normalne kijanki. Doświadczenie to może dowodzić, że w wyspecjalizowanych komórkach organizmu znajduje się „pełen zestaw instrukcji” niezbędnych do utworzenia całego organizmu. Na podstawie: Biologia, pod red. Campbella, Poznań 2012. a)Podaj nazwę opisanego sposobu otrzymywania organizmów potomnych. b)Na podstawie wyników doświadczenia uzasadnij prawdziwość stwierdzenia:„Wszystkie zróżnicowane komórki danego organizmu zawierają jego pełną informacje genetyczną”. c)Wyjaśnij, dlaczego, komórki różnych tkanek tego samego organizmu mogą się różnić budową i funkcją, mimo że zawierają tę samą informację genetyczną. Zadanie 25. (2 pkt) Anatomia i fizjologia - pozostałe Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Jaszczurka biczogon indyjski żyje na pustynnych terenach południowo-zachodniej Azji. Noce spędza w norach pod ziemią. Gdy rankiem opuszcza norę, żeby się ogrzać w promieniach słońca, ma ciemną barwę ciała. W miarę rozgrzewania się barwa powierzchni ciała biczogona staje się coraz jaśniejsza. Na podstawie: Dzikie Indie, National Geographic Channel, a)Wyjaśnij, dlaczego biczogon, po opuszczeniu rankiem nory, rozgrzewa ciało, przebywając w miejscach nasłonecznionych. b)Wyjaśnij, z jakiego powodu barwa powierzchni ciała biczogona na początku ogrzewania jest ciemna, a po pewnym czasie przebywania na słońcu – jaśnieje. Zadanie 26. (2 pkt) Ekologia Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) U zwierząt występują dwie strategie rozrodcze: strategia „K” – charakteryzuje się wydawaniem na świat małej liczby potomstwa, które z reguły korzysta z opieki jednego lub obojga rodziców, oraz strategia „r” – potomstwo jest liczne, wydawane na świat w krótkim czasie, a opieka nad potomstwem praktycznie nie występuje. a)Korzystając z powyższych informacji, przyporządkuj krzywe wykresu (A i B) do odpowiednich strategii. Strategia „r”: Strategia „K”: b)Podkreśl wśród wymienionych zwierząt te, u których występuje strategia „r”. jaszczurka łosoś sarna stonka wróbel Zadanie 27. (1 pkt) Genetyka - pozostałe Podaj i uzasadnij/wyjaśnij W procesie crossing-over, zachodzącym podczas mejozy, rekombinacji uległy odcinki dwóch chromosomów homologicznych zawierające takie same allele odpowiadających sobie genów. Uzasadnij twierdzenie, że w opisanym przypadku zajście crossing-over nie wpłynie na zmienność genetyczną komórek potomnych. Zadanie 28. (1 pkt) Ekspresja informacji genetycznej Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Dehydrogenaza bursztynianowa jest enzymem katalizującym jedną z reakcji w cyklu Krebsa. Informacja genetyczna o budowie tego białka jest zapisana w DNA znajdującym się w jądrze komórkowym. Uporządkuj we właściwej kolejności etapy wytwarzania tego enzymu w komórce – wpisz w tabelę numery 2–6. Etapy wytwarzania aktywnej dehydrogenazy bursztynianowej (wybrane) Numer etapu Potranslacyjna obróbka białka w siateczce śródplazmatycznej. Transport mRNA z jądra do cytoplazmy. Synteza białka z aminokwasów. Transkrypcja informacji genetycznej z DNA na mRNA. 1 Połączenie mRNA z rybosomami. Transport białka do mitochondrium. Zadanie 29. (3 pkt) Dziedziczenie Choroby człowieka Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Achondroplazja jest chorobą genetyczną człowieka, której rezultatem jest karłowatość. Warunkowana jest ona dominującym allelem (D) dziedziczonym autosomalnie. Fenotyp karłowaty cechuje osobniki heterozygotyczne. Homozygoty (dd) mają normalny wzrost. Na podstawie: Biologia, pod red. Campbella, Poznań 2012. a)Z tekstu wynika, że wśród fenotypów karłowatych nie występują osobniki, które genotypowo są homozygotami dominującymi (DD). Wyjaśnij, jaka może być tego przyczyna. b)Określ, wynikający z prawdopodobieństwa, stosunek fenotypów karłowatego do normalnego wśród potomstwa: obydwojga rodziców karłowatych , rodziców, z których jedno jest karłowate . Zadanie 30. (2 pkt) Dziedziczenie Choroby człowieka Pozostałe Brachydaktylia typu A to choroba uwarunkowana dominującym allelem (A), która objawia się charakterystycznym skróceniem palców dłoni. Fenyloketonuria to choroba metaboliczna uwarunkowana przez recesywny allel (f). Rodzicom, którzy oboje mają brachydaktylię i nie mają objawów fenyloketonurii, urodził się chłopiec, który miał prawidłowo wykształcone palce i był chory na fenyloketonurię. Geny warunkujące brachydaktylię i fenyloketonurię nie są sprzężone ani ze sobą, ani z płcią. a)Zapisz genotypy rodziców tego dziecka. Genotyp matki: Genotyp ojca: b)Oblicz jakie jest prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko tej pary rodziców będzie miało prawidłowo wykształcone palce i nie będzie miało fenyloketonurii. Odpowiedź uzasadnij, zapisanymi obliczeniami lub odpowiednią krzyżówkę genetyczną. Obliczenia/Krzyżówka: Prawdopodobieństwo, że dziecko nie będzie miało brachydaktylii i fenyloketonurii: % Zadanie 31. (1 pkt) Inżynieria i badania genetyczne Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Restryktazy (enzymy restrykcyjne) – to enzymy wytwarzane przez bakterie w celu obrony przed wirusowym DNA, ale są także powszechnie wykorzystywane przez człowieka w inżynierii genetycznej. Oceń prawdziwość informacji dotyczących mechanizmu działania restryktaz i ich zastosowania w inżynierii genetycznej. Zaznacz w tabeli P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Warunkiem przecięcia łańcucha DNA przez restryktazę jest wcześniejsze rozpoznanie określonej sekwencji nukleotydów właściwych dla danego enzymu. P F 2. Ten sam rodzaj restryktazy może rozcinać różne cząsteczki DNA na fragmenty z tępymi lub lepkimi końcami. P F 3. Restryktazy przeprowadzają także reakcje łączenia odcinków DNA wektora i DNA dawcy. P F Zadanie 32. (2 pkt) Ewolucjonizm i historia życia na ziemi Podaj/wymień Płazy to pierwsze kręgowce, które zmieniły środowisko wodne na lądowe – wyszły na ląd. Należą do zwierząt dwuśrodowiskowych – ich formy larwalne (kijanki) żyją w wodzie, a postaci dorosłe żerują na lądzie, do wody wracają na okres rozrodu. Wymień dwa przykłady cech, które umożliwiły dorosłym płazom przystosowanie się do życia w środowisku lądowym, a pojawiły się u przodków płazów. Zadanie 33. (1 pkt) Ewolucjonizm i historia życia na ziemi Uzupełnij/narysuj wykres, schemat lub tabelę Współcześnie dominującą metodą szacowania relacji pokrewieństwa między gatunkami jest analiza porównawcza sekwencji DNA. Na tej podstawie wyciągnięto wniosek, że najbliższym krewnym człowieka jest szympans. Poniżej przedstawiono niedokończone drzewo rodowe (filogenetyczne) naczelnych. Wpisz w wyznaczone miejsca nazwy gatunków człowiekowatych tak, aby otrzymać drzewo rodowe zgodnie z wynikami analizy sekwencji DNA. Wybierz nazwy spośród wymienionych. Zadanie 34. (1 pkt) Ekologia Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Oceń prawdziwość informacji dotyczących funkcjonowania ekosystemów. Zaznacz w tabeli P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Organizmy fotosyntetyzujące przekształcają energię świetlną w energię chemiczną magazynowaną w związkach organicznych. P F 2. Destruenci przyspieszają proces mineralizacji związków organicznych. P F 3. Im krótszy jest łańcuch troficzny, tym większe są straty energii w jej przepływie do ostatniego ogniwa. P F Zadanie 35. (2 pkt) Ekologia Sformułuj wnioski, hipotezę lub zaplanuj doświadczenie Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Roślinożercy, pobierając pokarm, zgryzają różne gatunki roślin, przez co pozbawiają je części organów. Kiedy zgryzanie jest nadmierne, np. z powodu zbyt dużej liczebności roślinożerców, wzrost zgryzanych roślin może być ograniczony. Rośliny osłabione nadmiernym zgryzaniem są wtedy bardziej podatne na działanie pasożytów i przegrywają w konkurencji z innymi roślinami. Roślinożercy mogą więc odczuć zmniejszenie zasobów pokarmu. Zmniejsza się wówczas rozrodczość ich populacji, a słabsze osobniki mogą zginąć – liczebność roślinożerców maleje. Na podstawie podanych informacji: a)wyjaśnij, w jaki sposób zmniejszanie się liczebności roślinożerców może wpłynąć na ich zasoby pokarmowe. b)sformułuj wniosek dotyczący regulacji liczebności populacji zjadających i zjadanych w opisanym przypadku. Zadanie 36. (1 pkt) Wpływ człowieka na środowisko i jego ochrona Podaj i uzasadnij/wyjaśnij Mangusta złocista (Herpestes auropunctatus) żyjąca w Azji została sprowadzona na wyspy Morza Karaibskiego i na Hawaje, w ramach walki biologicznej ze szczurami na plantacjach trzciny cukrowej. Stała się tam groźnym drapieżnikiem wielu miejscowych gatunków ptaków, a także prawdopodobnym sprawcą wyginięcia niektórych miejscowych gadów. Na podstawie: Ch. Krebs, Ekologia, Warszawa 2011. Wyjaśnij, dlaczego stosowanie opisanego sposobu walki biologicznej jest ryzykowne i często nie przynosi spodziewanych rezultatów. Zadanie 37. (1 pkt) Ekologia Zamknięte (np. testowe, prawda/fałsz) Czynnikiem ograniczającym liczebność populacji jest często konkurencja między osobnikami w obrębie populacji. Oceń prawdziwość informacji dotyczących konkurencji między osobnikami w obrębie populacji. Zaznacz w tabeli P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Konkurencja między osobnikami w obrębie populacji może być bezpośrednia (walka) lub pośrednia (rywalizacja). P F 2. Konkurencja między osobnikami w obrębie populacji prowadzi do zróżnicowania zarówno kondycji i wielkości osobników w populacji, jak i liczby ich potomstwa. P F 3. Skutkiem zmniejszenia zagęszczenia populacji jest zwiększenie konkurencji między osobnikami w obrębie populacji. P F Strona głównaZadania maturalne z chemiiMatura Czerwiec 2018, Poziom rozszerzony (Formuła 2015) Kategoria: Bilans elektronowy Aldehydy Typ: Napisz równanie reakcji Reakcja utleniania propanalu odczynnikiem Tollensa przebiega zgodnie ze schematem: CH3CH2CHO + Ag(NH3)+2 + OH− → CH3CH2COO− + Ag + NH3 + H2O Na podstawie: Morrison, Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2008. Napisz w formie jonowej z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy) równania procesów redukcji i utleniania zachodzących podczas opisanej reakcji. Uwzględnij fakt, że reakcja zachodzi w środowisku zasadowym. Następnie uzupełnij schemat, tak aby otrzymać sumaryczne równanie w formie jonowej skróconej opisanej reakcji utleniania propanalu. Równanie procesu redukcji: Równanie procesu utleniania: CH3CH2CHO + Ag(NH3)+2 + OH− → CH3CH2COO− + Ag + NH3 + H2O Rozwiązanie Schemat punktowania 2 p. – za poprawne napisanie w formie jonowo-elektronowej równania procesu redukcji i równania procesu utleniania – z uwzględnieniem zasadowego środowiska reakcji i poprawne uzupełnienie schematu. 1 p. – za poprawne napisanie w formie jonowo-elektronowej równania procesu redukcji i równania procesu utleniania – z uwzględnieniem zasadowego środowiska reakcji i błędne uzupełnienie schematu lub – za błędne napisanie w formie jonowo-elektronowej równania procesu redukcji i równania procesu utleniania – z uwzględnieniem zasadowego środowiska reakcji i poprawne uzupełnienie schematu 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Równanie procesu redukcji: Ag(NH3)+2 + e− → Ag + 2NH3 (| x 2) Równanie procesu utleniania: CH3CH2CHO + 3OH− → CH3CH2COO− + 2H2O + 2e− (1) CH3CH2CHO + 2Ag(NH3)+2 + 3OH− → (1) CH3CH2COO− + 2Ag + 4NH3 + 2H2O

matura czerwiec 2015 zad 31